De vergoeding van advocaatkosten is bij onteigening een veelgestelde vraag. Een onteigening is een ingrijpende gebeurtenis, en voor eigenaren en gebruikers meestal een eenmalige ervaring. Daarom hebben zij vaak behoefte aan professionele bijstand van een advocaat en een taxateur of rentmeester. U hebt niet om de onteigening gevraagd, en daarom worden redelijke kosten in beginsel vergoed. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking is getreden, verloopt de procedure anders. De vergoeding hangt daardoor af van de fase.
Dubbele redelijkheidstoets
De rechter toetst op twee manieren of kosten redelijk zijn: was het redelijk om de kosten te maken, en is de omvang ervan redelijk? Het inschakelen van een advocaat en taxateur wordt in de praktijk als redelijk gezien. De discussie gaat vooral over het aantal uren. De rechter kan de kosten matigen, en vage omschrijvingen op een declaratie kunnen tot een lagere vergoeding leiden (ECLI:NL:RBZWB:2024:7286).
Vergoeding van advocaatkosten per fase
- Minnelijk overleg. Ook deze kosten kunnen voor vergoeding in aanmerking komen. Sommige overheden, waaronder Rijkswaterstaat, werken met een eigen regeling. Maak hierover vooraf schriftelijke afspraken.
- Procedure tegen het plan. Bij een procedure over bijvoorbeeld een omgevingsplan gelden de gewone regels van het bestuursrecht. De vergoeding is dan doorgaans forfaitair en lager dan de werkelijke kosten.
- Zienswijze. Onder het oude recht moesten de kosten van bijstand in de administratieve fase worden vergoed, omdat die rechtstreeks samenhingen met de onteigening (ECLI:NL:HR:2015:250). Laat beoordelen hoe dit in uw zaak onder de Omgevingswet uitpakt.
- Bekrachtiging en hoger beroep. Bij de bestuursrechter gelden eigen regels. In hoger beroep kunt u de Raad van State vragen het bestuursorgaan in de proceskosten te veroordelen (artikel 16.120 Omgevingswet). Daarvoor is een gespecificeerd en tijdig verzoek nodig.
- Schadeloosstellingsprocedure. Advocaatkosten, griffierecht en andere redelijke deskundigenkosten kunnen onderdeel zijn van de vergoeding. De kosten van deze procedure komen in beginsel voor rekening van de onteigenaar. Een advocaat is hier verplicht.
- Cassatie. Onder het oude recht gold bij de Hoge Raad geen volledige kostenvergoeding (ECLI:NL:HR:2008:BF0415). Laat dit vooraf beoordelen.
Aandachtspunten bij de vergoeding van advocaatkosten
- De tijd die u zelf in de procedure steekt, wordt niet vergoed (ECLI:NL:HR:2001:AA9973).
- Kunt u de btw niet verrekenen, dan is die in beginsel een schadepost (ECLI:NL:HR:2016:531).
- Kosten voor aparte procedures, zoals over handhaving of een vergunning, horen meestal niet bij de onteigening.
- Een verweer dat niet slaagt, is niet automatisch kansloos (ECLI:NL:RBNHO:2024:7384).
Veel van deze uitspraken dateren van vóór 2024. Hoe ze onder de Omgevingswet precies uitwerken, moet deels nog blijken.
Meer over de stappen leest u in dit artikel over de procedure. Tips voor het bezwaar tegen de onteigening vindt u in Tips voor een zienswijze.
Daarom is het verstandig om de vergoeding van advocaatkosten vroeg te bespreken. Bovendien voorkomt u zo discussie over de vergoeding van advocaatkosten aan het eind.
Conclusie over de vergoeding van advocaatkosten
De kosten van uw advocaat worden in beginsel vergoed als ze redelijk zijn, maar de regels verschillen per fase. Vraag om een duidelijke specificatie en maak vooraf afspraken over het minnelijk overleg.
Wilt u eens kosteloos praten over uw situatie? Bel ons op 026 – 382 6417 of mail naar info@liebregtsleistra.nl.
Benieuwd wie de kosten van uw advocaat en taxateur betaalt? Lees meer over de kosten van een advocaat bij onteigening.
