Dit zijn de eerste stappen bij een mogelijke onteigening. Krijgt u een brief of telefoontje omdat de overheid uw grond of gebouw nodig heeft? Dan hoeft u niet meteen te beslissen. De eerste periode is wel belangrijk: wat u nu vastlegt en toezegt, kan later uw positie beïnvloeden. Met deze stappen houdt u grip op het proces.

1. Eerste stap bij onteigening: teken niet meteen

Teken geen koopovereenkomst, intentieverklaring of toestemming voordat u weet wat die betekent. Een aanbod is een startpunt van het gesprek, geen eindbedrag. U mag om bedenktijd vragen en om een toelichting op de berekening.

Zeg ook niet te snel nee. Een schriftelijk aanbod bevat meestal een reactietermijn, gebruikelijk vier weken. Reageert u niet, dan volgt vaak een herinnering, waarna de overheid kan vaststellen dat vrijwillige verkoop voorlopig niet lukt. Laat de termijn dus niet zomaar verlopen, maar reageer inhoudelijk of vraag om uitstel.

2. Leg alles vast

Bewaar brieven en e-mails en maak korte aantekeningen van gesprekken. Noteer de datum, wie aanwezig was en wat is afgesproken. De onteigenaar houdt ook een logboek bij van de contacten met u. Dat logboek speelt later een rol bij de vraag of er serieus is onderhandeld. U kunt het inzien en eventuele onjuistheden aan de orde stellen. Lees meer in Minnelijk overleg: wat is een redelijke poging?

3. Volgende stap bij onteigening: zoek uit welk plan erachter zit

Vraag op welk project en welk besluit de overheid zich baseert. Onteigening moet steunen op een omgevingsplan, projectbesluit of omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Bij oudere projecten kan dat ook nog een bestemmingsplan of Tracébesluit zijn.

Bezwaren tegen de planologische keuze moet u in de procedure over dat besluit aanvoeren, en niet pas in de onteigeningsprocedure. Let daarom goed op de termijnen van die procedure. Die kan namelijk al lopen voordat er sprake is van een onteigeningsbeschikking.

4. Kijk wat er precies nodig is

Vraag om een tekening waarop staat welk deel van uw perceel nodig is en waarvoor. Gaat het om uw hele perceel, een strook of alleen een tijdelijk werkterrein? Voor een tijdelijke functie moet de overheid eerst een aanbod doen voor tijdelijk gebruik, en daarnaast voor de aankoop als daarover geen akkoord komt.

Blijft u met een onbruikbaar deel achter, of is maar een deel van een gebouw nodig? Dan kunt u in sommige gevallen vragen om meer in de onteigening te betrekken. Zie Gedeeltelijke onteigening en het overblijvende.

5. Verzamel uw gegevens

Zet de informatie bij elkaar die de omvang van uw schade laat zien:

• eigendomsbewijzen en kadastrale gegevens;
• huur-, pacht- en andere gebruiksovereenkomsten;
• gegevens over de financiering en eventuele hypotheek;
• jaarrekeningen en bedrijfsgegevens, als u een bedrijf hebt;
• plannen die u al had met uw perceel;
• foto’s van de huidige situatie.

Vertel de overheid ook wie er nog meer rechten heeft op uw perceel, zoals een huurder of pachter. Ook met hen moet worden onderhandeld. Zie Huurders, pachters en andere rechthebbenden bij onteigening.

6. Schakel op tijd deskundigen in

Een advocaat en een taxateur of rentmeester kunnen het aanbod toetsen aan wat u volgens de wet toekomt. De kosten worden onder voorwaarden vergoed. Maak daar vooraf afspraken over met de overheid. Lees meer in Kosten van advocaat en deskundigen bij onteigening.

Laat u zich vertegenwoordigen? Geef dat dan door aan de onteigenaar. Biedingen gaan dan in de regel naar uw gemachtigde, met een afschrift aan u.

7. Denk na over wat u wilt

Wilt u op deze plek blijven, verhuizen of stoppen? Hebt u vervangende grond, herhuisvesting of een bouwmogelijkheid nodig, of kunt u de ontwikkeling misschien zelf uitvoeren? Uw wensen bepalen de koers van het gesprek.

Noem deze wensen duidelijk en schriftelijk. De onteigenaar moet serieus onderzoeken of hij aan een verzoek om compensatie anders dan in geld tegemoet kan komen, al hoeft dat niet tot resultaat te leiden. Wilt u zelf ontwikkelen, lees dan Zelfrealisatie: de ontwikkeling zelf uitvoeren. Twijfelt u tussen verkopen en de procedure afwachten? Zie Verkopen of laten onteigenen? De verschillen.

8. Eerste stappen bij onteigening: wat u beter niet doet

Ga niet zonder overleg ingrijpend investeren of veranderen op het perceel. Dat kan vragen oproepen bij de waardering. Gaat uw bedrijf gewoon door, dan is dat wel goed om vast te leggen. Bespreek ook twijfels over grote beslissingen vooraf met uw adviseur.

Negeer de overheid ook niet. Wie niet reageert, verliest de kans om in deze fase invloed te hebben op het resultaat, terwijl de onteigenaar wel kan overgaan op de volgende stap.

Houd ten slotte goed de post in de gaten. Belanghebbenden krijgen het ontwerp en later de beschikking toegestuurd, en vanaf dat moment lopen er korte termijnen.

De eerste stappen bij onteigening zijn daarom vooral voorbereiding. Wat er daarna kan volgen, leest u onder meer bij de Rechtspraak.

Die eerste stappen bij onteigening kunt u meestal zelf zetten, met hulp van een adviseur waar dat nodig is.

Conclusie: eerste stappen bij onteigening

U hoeft in het eerste gesprek niets te beslissen. Blijf in gesprek, leg alles vast en laat het aanbod toetsen voordat u tekent. Op welke vergoeding u recht kunt hebben, leest u in Schadeloosstelling bij onteigening: het overzicht.

Wilt u eens kosteloos praten over uw situatie? Bel ons op 026 – 382 6417 of mail naar info@liebregtsleistra.nl.