Een zienswijze tegen een onteigeningsbeschikking dient u in terwijl het ontwerp ter inzage ligt. Voordat de overheid een onteigeningsbeschikking neemt, legt zij een ontwerp ter inzage. Belanghebbenden kunnen dan een zienswijze indienen. Dit is uw eerste formele moment om tegen de onteigening op te komen. In dit artikel leest u hoe dat werkt, wie dat kan en op welke punten u zich het best kunt richten.

Hoe werkt een zienswijze tegen de onteigeningsbeschikking?

Het ontwerp wordt voorbereid met de uniforme openbare voorbereidingsprocedure. Het bevoegd gezag stuurt belanghebbenden het ontwerp toe en maakt het bekend in het officiële publicatieblad. Daarna ligt het ontwerp zes weken ter inzage, zowel digitaal als op een fysieke locatie in de gemeente waar het perceel ligt. Binnen die zes weken dient u uw zienswijze in bij het bevoegd gezag. Wie dat is, leest u in Wie mag onteigenen?

U hebt de keuze om uw zienswijze schriftelijk of mondeling te geven. Van een mondelinge zienswijze moet een verslag worden gemaakt. Een schriftelijke zienswijze is meestal verstandiger, omdat u dan zelf bepaalt hoe uw standpunt wordt vastgelegd. Een hoorzitting is niet verplicht, maar veel overheden organiseren die wel. Daar kunt u een eerder ingediende zienswijze toelichten.

Wie kan een zienswijze indienen?

Alleen belanghebbenden kunnen dat. Artikel 16.97 van de Omgevingswet noemt onder meer eigenaren, erfpachters, opstallers, huurders en pachters. Die lijst is niet uitputtend. Een rechtbank merkte bijvoorbeeld ook een bewoonster aan als belanghebbende die geen huurder was, omdat zij de gevolgen van de onteigening direct ondervond (ECLI:NL:RBLIM:2026:2754). Een vereniging zonder belang bij de grond, of een toekomstige bedrijfsopvolger, is daarentegen meestal geen belanghebbende.

Wat als ik geen stukken heb ontvangen?

Het bevoegd gezag moet het ontwerp zelf toesturen. Alleen melden dat er een procedure loopt, is niet genoeg (ECLI:NL:RBLIM:2026:2754). De bijlagen bij de beschikking horen mee te komen, maar andere dossierstukken, zoals de grondtekening, hoeven alleen ter inzage te liggen. Bekijk deze dus zelf. Hebt u niets ontvangen terwijl u wel rechten op het perceel hebt? Maak dat dan meteen kenbaar.

Waar richt u zich op in een zienswijze tegen de onteigeningsbeschikking?

Een zienswijze is het sterkst als die aansluit bij de wettelijke eisen. Zie Wanneer mag de overheid onteigenen? Bespreek in elk geval:

• Het onteigeningsbelang. Past de onteigening bij het omgevingsplan, projectbesluit of de vergunning waarop zij steunt? Is uw hele perceel nodig, of kan het met minder grond?
• De noodzaak. Is er serieus met u onderhandeld? Is een akkoord nog binnen bereik? Is een minder ingrijpend middel mogelijk, zoals een gedoogplicht?
• Zelfrealisatie. Kunt en wilt u de ontwikkeling zelf uitvoeren? Zie Zelfrealisatie: de ontwikkeling zelf uitvoeren.
• De urgentie. Zijn er concrete plannen om binnen drie jaar na de inschrijving van de akte te beginnen?
• De algemene beginselen. Is er zorgvuldig gehandeld en zijn uw belangen evenredig afgewogen? Heeft de overheid eerdere toezeggingen gedaan?
• De stukken. Kloppen de kadastrale gegevens, de oppervlakten en de vermelde rechthebbenden?

Het bevoegd gezag moet inhoudelijk op uw zienswijze ingaan. Het kan niet volstaan met een algemene verwijzing naar de wettelijke eisen.

Vergeet het logboek niet

Vraag uw eigen logboek op bij de onteigenaar. Dat geeft inzicht in wat er volgens de overheid is besproken. Omdat het logboek later als bewijs dient, is het verstandig om onjuistheden of omissies al in uw zienswijze te noemen. Zie Minnelijk overleg: wat is een redelijke poging?

Vraag om het hele gebouw of erf, als dat nodig is

In sommige gevallen kunt u vragen om meer in de beschikking op te nemen, bijvoorbeeld als maar een deel van uw gebouw nodig is. Het bevoegd gezag moet daar dan aan voldoen. Zie Gedeeltelijke onteigening en het overblijvende.

Wat hoort er niet in?

Twee onderwerpen horen niet in de zienswijze thuis:

• De planologische keuze zelf. Bezwaren daartegen horen in de procedure tegen het omgevingsplan of ander besluit.
• De hoogte van de vergoeding. Daarover beslist de civiele rechter in een aparte procedure.

U mag de voorgeschiedenis natuurlijk kort noemen als dat nodig is voor uw verhaal. Een lange uitleg over de hoogte van het bod levert in deze fase echter weinig op.

Praktische tips

• Noteer de einddatum direct en dien ruim op tijd in.
• Bekijk alle stukken, ook de bijlagen en de grondtekening met de projectie op het plan.
• Onderbouw uw standpunt met documenten.
• Bewaar een bewijs van indiening.
• Dient iemand anders namens u in? Regel dan een machtiging, tenzij het een advocaat is.

Wat gebeurt er daarna?

Het bevoegd gezag reageert op de zienswijzen in de definitieve beschikking, vaak met een aparte nota. Ook kan het de beschikking aanpassen, bijvoorbeeld als u alsnog tot een akkoord komt. Daarna volgt de bekrachtiging door de rechter. Lees hierover meer in Bekrachtiging, bedenkingen en hoger beroep en De onteigeningsprocedure stap voor stap.

Een zienswijze tegen de onteigeningsbeschikking is dus vooral nuttig als die concreet is. Daarom is het verstandig uw zienswijze op tijd voor te bereiden, zodat de onteigeningsbeschikking ook op uw punten ingaat.

Conclusie over de zienswijze tegen een onteigeningsbeschikking

Een goede zienswijze is kort, feitelijk en gericht op de wettelijke eisen. Gebruik deze kans, ook als u verwacht dat de zaak later bij de rechter komt. Wat u nu goed vastlegt, helpt u ook in de volgende fase.

Wilt u eens kosteloos praten over uw situatie? Bel ons op 026 – 382 6417 of mail naar info@liebregtsleistra.nl.